Birinchi bitim · Dars 3 / 6 · 9 daq

Bozor qanday ishlaydi va brokerni qanday tanlash kerak

Litsenziyali brokerda hisobvaraq ochasiz, u buyurtmalaringizni Toshkent RFBga yuboradi, qog‘ozlar esa depo hisobvarag‘ida qayd etiladi. Bitim xarajati majburiy yig‘imlar va broker tarifidan iborat.

DaykonInvest tahririyati · Yangilandi

Investor buyurtmani brokerga, broker esa birjaga yuboradi; depozitariy qog‘ozlarni hisobga oladi. ILMA bozorni tartibga soladi.Investor buyurtmani brokerga, broker esa birjaga yuboradi; depozitariy qog‘ozlarni hisobga oladi. ILMA bozorni tartibga soladi.

Nimalarni o‘rganasiz

  • Bitimda kimlar ishtirok etadi
  • Brokerni qanday tekshirish kerak
  • Xarid xarajatlari nimalardan tuziladi

Bozor ishtirokchilari

Siz buyurtmani brokerga berasiz. Broker — investitsiya vositachisi — uni Fondbozori.uz savdo tizimiga joylashtiradi. Birja xaridorlar va sotuvchilar buyurtmalarini moslashtiradi.

Depozitariy qog‘ozlarni hisobga oladi: aksiyalar depo hisobvarag‘ingizdagi yozuvdir, qog‘oz sertifikatlar yo‘q. ILMA — kapital bozori regulyatori.

Brokerni tekshirish

Kompaniyani birja a’zolari ro‘yxati va ILMA reyestridan yuridik nomi hamda STIR bo‘yicha toping. Reyestrda «Investitsiya vositachisi» faoliyati va izohlarni tekshiring: ishlash huquqi to‘xtatilgan yoki bekor qilingan bo‘lishi mumkin. Maslahat yoki ishonchli boshqaruv qaydi vositachi huquqini almashtirmaydi.

Messenjerdagi xabarlardan olingan rekvizitlarga pul yubormang. Shartnoma yoki brokerning shaxsiy kabinetidan foydalaning.

Xarid xarajati nimalardan tuziladi

Listing G1 aksiyalarida 10 mlrd so‘mgacha bitim uchun majburiy yig‘im bitim summasining 0,36%ini tashkil etadi. Kattaroq bitimda tarifning boshqa pog‘onasi qo‘llanadi. Yig‘im har bir tomondan olinadi; broker komissiyasini alohida aniqlang.

Har brokerning tarifi o‘ziga xos: foiz, eng kam komissiya, abonent to‘lovi, pul yechish haqi. Tarifni yozma oling va majburiy yig‘imlar uning ichidami yoki alohida undirilishini aniqlang.

Toshkent RFB tarifi 12.11.2026 da tekshirildi. Buyurtmagacha maydon, summa chegarasi va amaldagi tahrirni tekshiring.

Birjaning e’lon qilingan tarifi bo‘yicha hisob

G1 ning ko‘rsatilgan pog‘onasida 1 000 000 so‘mlik hisobiy xarid uchun yig‘im: 1 000 000 × 0,36% = 3 600 so‘m. Bu birja tarifi bo‘yicha hisob, bajarilgan bitim hisoboti emas. Muayyan broker komissiyasi kiritilmagan va alohida qo‘shiladi.

QismSumma
Aksiyalar qiymati1 000 000 so‘m
Yig‘im, 0,36%3 600 so‘m
Broker komissiyasigacha aksiyalar va yig‘im1 003 600 so‘m
Broker komissiyasiBrokerning amaldagi tarifi bo‘yicha

Sotish xarajatini ham hisobga oling

Xuddi shu G1 pog‘onasida 1 000 000 so‘mlik sotuv uchun yana 3 600 so‘m majburiy yig‘im olinadi. Unga tegishli broker komissiyasi qo‘shiladi. Natijani baholashda xarid va sotuv xarajatlarini hisoblang; broker tarifisiz zararsizlik chegarasi noma’lum.

  • Ilova, masofadan hisobvaraq ochish, limitli buyurtma va tushunarli ijro hisobotlarini solishtiring.
  • Shaxsiy investitsiya hisobvarag‘i kerak bo‘lsa, broker uni taklif qiladimi, alohida so‘rang.

Haqiqiy brokerdan nimani so‘rash kerak

ILMA reyestridan investitsiya vositachisini tanlab, uning yozma tarifini toping. Xuddi shu 1 000 000 so‘mlik xarid uchun aksiyalar qiymati, majburiy yig‘im, broker komissiyasi va boshqa to‘lovlar ajratilgan to‘liq hisobni so‘rang. Broker tarifisiz xaridning yakuniy qiymatini aniqlab bo‘lmaydi.

ShartNimani tekshirish kerak
Komissiya va eng kam to‘lovTarifdagi formula va eng kam to‘lov
Majburiy yig‘imlarKomissiyaga kiradimi yoki alohida olinadimi
Boshqa xarajatlarXizmat, pul yechish, qog‘ozlarni o‘tkazish

Keng tarqalgan xatolar

  • Faqat foizni solishtirib, eng kam komissiyani unutish
  • Majburiy yig‘imlarni hisobga olmaslik
  • Litsenziyani tekshirmasdan kompaniyani tanlash

Dars yakuni

O‘zingizni sinang

Natijani saqlash uchun uchta savolga javob bering va dars oxirigacha o‘qing.

1 / 3Kompaniya reyestrda bor, lekin faqat investitsiya maslahatchisi faoliyati ko‘rsatilgan. U orqali birja buyurtmasi berish uchun bu yetarlimi?
2 / 31 mln so‘mlik xarid uchun faqat majburiy yig‘im hisoblandi. Xaridning to‘liq qiymati ma’lummi?
3 / 3Brokerning yozma tarifida majburiy yig‘imlar kiritilgani aytilgan. Ularni qanday hisoblash kerak?

Manbalar

Natijani saqlash uchun uchta savolga javob bering va dars oxirigacha o‘qing.

Keyingi darsHisob ochish va shaxsiy investitsiya hisobvarag‘i

Materiallar ta’lim maqsadida berilgan va investitsiya tavsiyasi emas. Qimmatli qog‘ozlarni sotib olish daromadni kafolatlamaydi; mablag‘ning bir qismi yoki barchasi yo‘qotilishi mumkin.