DaykonInvest
Nimalarni o‘rganasiz
- Savdo vaqti va buyurtma turlari
- Buyurtmalar jadvalini o‘qish
- Bitim bajarilganini tekshirish
Savdo qachon bo‘ladi
Savdo dushanbadan jumagacha, rasmiy bayram va dam olish kunlaridan tashqari bo‘ladi. Quyida asosiy G1 maydoni, Toshkent vaqti (UTC+5) ko‘rsatilgan.
| Vaqt | Jarayon |
|---|---|
| 09:30–10:00 | Ochilish auksioni: buyurtmalar yig‘iladi va yagona narxda bajariladi |
| 10:00–15:30 | Uzluksiz savdo: qarshi buyurtmalar moslashtiriladi |
| 15:30–16:00 | Yopilish auksioni: yopilish narxi shakllanadi |
Buyurtma turlari
Xaridda limitli buyurtma eng yuqori narxni chegaralaydi. U limitdan qimmat olishdan saqlaydi, lekin bajarilishni kafolatlamaydi. Bozor buyurtmasi narxni oldindan belgilamaydi.
| Buyurtma | Qanday ishlaydi |
|---|---|
| Limitli | Chegara narxini berasiz; bajarilmagan qismi savdo kuni oxirigacha qoladi |
| Bozor | Eng yaxshi mavjud qarshi narxlarda bajariladi; narx oldindan kafolatlanmagan |
Shartli misol: buyurtmalar jadvali
Jadval xaridor va sotuvchilarning narx hamda miqdor bo‘yicha buyurtmalarini ko‘rsatadi. Eng yaxshi xarid — 9 950 so‘m, eng yaxshi sotuv — 10 050 so‘m. Spred — 100 so‘m.
| Xarid: narx × dona | Sotuv: narx × dona |
|---|---|
| 9 950 × 40 | 10 050 × 25 |
| 9 900 × 100 | 10 100 × 60 |
| 9 800 × 15 | 10 300 × 200 |
50 aksiyalik buyurtma nima oladi
Misol shartlari: uzluksiz savdo ketmoqda, qarshi buyurtmalar bajarilishgacha o‘zgarmaydi, sizdan oldinda boshqa buyurtma yo‘q, o‘rtacha narxda komissiyalar hisobga olinmagan.
Bozor buyurtmasi 25 aksiyani 10 050 dan va 25 tasini 10 100 dan oladi: o‘rtacha narx — 10 075 so‘m. 10 050 limitli buyurtma 25 aksiyani darhol oladi, qolgan 25 tasi kun oxirigacha yoki buyurtma bekor qilinguncha sotuvchini kutadi.
O‘quv hisoboti: 50 aksiyadan 25 tasi olindi
Narxi 10 050 so‘mdan oshmagan 50 aksiyaga limitli buyurtma berdingiz. Misoldagi jadvalda shu narxda faqat 25 aksiya sotilmoqda. «Qabul qilindi» holati buyurtma olinganini bildiradi, xaridni emas. Bitimdan so‘ng holat «Qisman bajarildi» bo‘ladi.
251 250 so‘mlik bajarilgan qismga ko‘rsatilgan G1 tarifi qo‘llansa, yig‘im: 251 250 × 0,36% = 904,5 so‘m. Aksiyalar va yig‘im broker komissiyasigacha 252 154,5 so‘m. To‘liq yechim faqat uning tarifi bo‘yicha tegishli xarajatlar qo‘shilgach ma’lum bo‘ladi.
Qolgan 25 aksiya hali olinmagan. Buyurtma qoldig‘ini qoldirish yoki bekor qilish so‘rovini yuborish mumkin. Bekor qilish tasdig‘i va yakuniy miqdorni tekshiring: so‘rov qayta ishlanayotganda yangi bitim bo‘lishi mumkin. Birinchi buyurtmani tekshirmay, yana 50 aksiyaga buyurtma bermang.
| Hisobot maydoni | Qiymat |
|---|---|
| So‘ralgan / bajarilgan / qoldiq | 50 / 25 / 25 aksiya |
| Ijro narxi | 10 050 so‘m |
| Olingan aksiyalar qiymati | 251 250 so‘m |
| Majburiy yig‘im | 904,5 so‘m |
| Broker komissiyasigacha aksiyalar va yig‘im | 252 154,5 so‘m |
Bajarilish narxi va hajmi — hisobiy misol. Yig‘im e’lon qilingan tarifdan hisoblandi; yaxlitlash, broker komissiyasi va boshqa xarajatlar shartnoma va hisobotdan tekshiriladi.
Qadam-baqadam
- Qog‘ozni 5-dars bo‘yicha tekshiring.
- Brokerda buyurtmalar jadvalini ko‘ring.
- Miqdor va limit narxini kiriting.
- Broker komissiyasi va majburiy yig‘imlar bilan jami summani tekshiring.
- Buyurtmani yuboring.
- Broker hisobotida qancha olingani, narxi va yechilgan mablag‘ni tekshiring.
Hisob-kitob qachon tugaydi
Birja tasvirlagan markaziy kontragent ishtirokidagi bitimlar uchun hisob-kitob T+2 tartibida — bitimdan keyingi ikkinchi bank ish kunida bajariladi.
Buyurtma ijrosi va hisob-kitob tugashi — ikki bosqich. Ijro holati sotib olingan miqdorni ko‘rsatadi; yakuniy hisob-kitob sanasini broker hisobotidan tekshiring.
Qo‘shimcha: kunlik narx chegarasi
Tasvirlangan asosiy savdo tartibida narx tayanch narxdan yuqoriga yoki pastga 20% dan ko‘p chetlasha olmaydi. Boshqa maydon shartlarini alohida tekshiring. Tayanch narx odatda oldingi kun yopilish narxiga teng; korporativ hodisalarda tuzatilishi mumkin.
Shartli misol. Tayanch narx 20 000 so‘m bo‘lsa, chegaralar 16 000 dan 24 000 so‘mgacha. Bu bir kunlik chegara, butun egalik davridagi zarar chegarasi emas.
Qo‘shimcha: FOK va FAK
Bu shartlar darhol bajarib bo‘lmaydigan hajm bilan nima qilishni belgilaydi. Mavjudlik broker va savdo tartibiga bog‘liq.
| Buyurtma | Qanday ishlaydi |
|---|---|
| FOK | Butun hajm darhol yoki to‘liq bekor qilish |
| FAK | Mavjud hajm darhol bajariladi, qolgani bekor qilinadi |
Qo‘shimcha: Random End
Ayrim qog‘ozlarda Random End shartlari bajarilsa, auksion rejalashtirilgan vaqtdan keyingi ikki daqiqa ichida tasodifiy paytda tugashi mumkin.
Qo‘shimcha: dividend oldidan xarid
Dividendsiz savdo boshlanadigan sana — dividend olish huquqisiz savdoning birinchi kuni — reyestr qayd sanasidan bir savdo kuni oldin keladi. Shu sanadan oldingi savdo kunidan kechiktirmay sotib olish kerak. Tanlangan qog‘ozning aniq sanasi va shartlarini brokerdan tekshiring.
Keng tarqalgan xatolar
- Oxirgi bitim narxini kafolatlangan xarid narxi deb bilish
- Birinchisini tekshirmay ikkinchi buyurtmani yuborish
- Komissiya va qisman bajarilishni unutish
Dars yakuni
O‘zingizni sinang
Natijani saqlash uchun uchta savolga javob bering va dars oxirigacha o‘qing.
Manbalar
- Toshkent RFB: G1 savdo jadvali
Manba bo‘limi: STK, G1 Main, случай 1; время Ташкента. Tekshirildi: - Toshkent RFB: buyurtmalarni bajarish tartibi
Manba bo‘limi: Порядок исполнения заявок; лимитная, рыночная, FOK, FAK. Tekshirildi: - Toshkent RFB: listing aksiyalari bo‘yicha yig‘imlar
Manba bo‘limi: В секциях листинга: рынок акций G1; сборы с каждой стороны, брокер отдельно. Tekshirildi: - Toshkent RFB: T+2 hisob-kitoblari
Manba bo‘limi: Характеристики расчётов РФБ; клиринг и расчёты: T+2 для сделок с центральным контрагентом. Tekshirildi: - Toshkent RFB: tayanch narx va kunlik chegara
Manba bo‘limi: Суточный лимит изменения цены и справочная цена; описанный основной режим торгов. Tekshirildi: - Toshkent RFB: auksionning tasodifiy yakunlanishi
Manba bo‘limi: STK, случай 2, Random End. Tekshirildi: - Toshkent RFB: dividendsiz savdo boshlanadigan sana
Manba bo‘limi: Дата начала торгов без права на дивиденды. Tekshirildi: